NPORT
Netherlands Platform for Organoid Technology
Organoïde technologie, een op stamcellen gebaseerd kweeksysteem dat is ontwikkeld in het Utrecht Science Park, biedt de Nederlandse life sciences-sector een leidende rol in (pre)klinisch onderzoek. Het maakt langdurige kweek en biobanking mogelijk van normale en zieke cellen uit veel verschillende organen, waardoor levende ziektemodellen met hoge succespercentages kunnen worden gecreëerd. Deze technologie heeft internationaal al een grote impact gehad op fundamentele kennis, geneesmiddelenontwikkeling en precisiegeneeskunde. Om de voordelen te maximaliseren, zijn gestandaardiseerde procedures voor het verkrijgen, opslaan en delen van weefsel/cellen en voor gegevensbeheer essentieel. Voortbouwend op de expertise van Utrecht streeft het Nederlands Platform voor Organoïde Technologie naar het opzetten van een landelijke, gestandaardiseerde infrastructuur voor organoïde technologie.
Infrastructuur en gebruikersdiensten
UPORT dient als basis voor het standaardiseren en uitbreiden van organoïde technologie naar nationaal niveau, ter ondersteuning van onderzoek en klinische toepassingen. Dit omvat het ontwikkelen van voorspellende en prognostische platforms voor ziekteprogressie en behandelingskeuze.
Gestandaardiseerde nationale protocollen voor patiëntenparticipatie en weefselverwerving
UPORT heeft al meer dan 3.000 patiënten met meer dan 20 verschillende ziektebeelden opgenomen in organoïde-afleidingsprotocollen bij het UMC Utrecht. Om ethische, onderzoeks- en economische integriteit te waarborgen, zijn gestandaardiseerde nationale protocollen voor patiënteninclusie essentieel. Uniform opgeleide patiënteninclusieteams zullen zorgen voor consistente informatie en toestemmingsprocedures. Bovendien variëren de procedures voor weefselverwerving tussen ziekenhuizen, wat van invloed is op de kwaliteit van de monsters. NPORT zal multidisciplinaire teams van specialisten oprichten om biopsieprocedures in ziekenhuizen te standaardiseren en te optimaliseren, waardoor een hoogwaardige weefselverzameling wordt gewaarborgd.
Doorzoekbare organoïde biobank en data-integratie
Uitgebreide, van patiënten afkomstige organoïden worden opgeslagen in een gecentraliseerde biobank met vloeibare stikstof en gekoppeld aan een doorzoekbaar webportaal. Dit platform maakt gerichte zoekopdrachten en gecontroleerde toegang tot klinische en genetische gegevens mogelijk, terwijl de naleving van de Nederlandse privacywetgeving wordt gewaarborgd. NPORT zal samenwerken met grote initiatieven zoals BBMRI, HEALTH-RI en het Nederlands Kankerregister, en andere relevante organisaties om een geïntegreerde, FAIR-conforme bio- en databank te ontwikkelen.
Geautomatiseerd organoïde kweekplatform
Om de efficiëntie en schaalbaarheid te verbeteren, streeft NPORT naar de ontwikkeling van robotica voor geautomatiseerde organoïdeverwerking, -kweek en -biobanking. Een multidisciplinaire samenwerking tussen het UMC Utrecht, de Universiteit Utrecht en de TU Eindhoven, waarbij biologen, ingenieurs, experts op het gebied van digitale beeldanalyse en programmeurs betrokken zijn, zal werken aan een modulair robotplatform dat de doorvoer, nauwkeurigheid en kosteneffectiviteit in zowel onderzoek als diagnostiek verbetert.
Voorbeelden/beschrijving van het soort onderzoek
UPORT faciliteert een breed scala aan onderzoek, van fundamenteel onderzoek tot klinische toepassingen. Het platform ondersteunt de ontwikkeling van gepersonaliseerde ziektemodellen met behulp van van patiënten afkomstige organoïden om de voortgang van ziekten, reacties op behandelingen en therapeutische selectie te bestuderen. Deze aanpak draagt bij aan precisiegeneeskunde, waardoor nauwkeurigere voorspellingen van individuele behandelingsresultaten mogelijk worden, bijvoorbeeld bij ziekten als kanker en cystische fibrose.
UPORT maakt het ontdekken van geneesmiddelen mogelijk door levende biobanken van organoïden te bieden voor high-throughput screening en preklinische tests, wat bijdraagt aan zowel ziektemodellering als het ontdekken van biomarkers. Het platform omvat ook gestandaardiseerde protocollen voor het opnemen van patiënten en het verkrijgen van weefsel, waardoor hoogwaardige, reproduceerbare monsters worden gegarandeerd. Deze protocollen maken ethische, gecontroleerde studies mogelijk, evenals het creëren van een doorzoekbare organoïde-biobank die is gekoppeld aan klinische en genetische gegevens voor uitgebreide analyses.
Het geautomatiseerde kweeksysteem dat wordt ontwikkeld, zal de schaalbaarheidsuitdagingen bij de verwerking van organoïden aanpakken en de doorvoer, traceerbaarheid en reproduceerbaarheid verbeteren. Het modulaire robotplatform zal de productie van organoïden verbeteren en de efficiëntie voor zowel onderzoeks- als diagnostische toepassingen waarborgen.
NPORT zal voortbouwen op het succes van UPORT door deze inspanningen uit te breiden naar een nationale schaal en een gestandaardiseerde infrastructuur voor organoïde technologie in het hele land te creëren. NPORT zal samenwerkingen bevorderen en landelijke protocollen implementeren, innovatie stimuleren en translationeel onderzoek ondersteunen om ons begrip van ziekten op moleculair en klinisch niveau te vergroten en uiteindelijk de resultaten voor patiënten te verbeteren.
Hoe krijgt u toegang tot de infrastructuur?
NPORT zal voortbouwen op de ervaring van UPORT om een nationale infrastructuur voor organoïde-technologie te ontwikkelen, die toegankelijk is via een speciaal webportaal waar gebruikers, ook niet-partners, projectvoorstellen kunnen indienen. Na een haalbaarheidsbeoordeling gaan goedgekeurde projecten van start met een gezamenlijke kick-offvergadering. Ondertussen zal robotica voor het genereren van organoïden worden ontwikkeld, gevalideerd in NPORT-gerelateerde laboratoria en op de markt gebracht om een bredere implementatie te garanderen. Organoïden van verschillende gezonde en zieke weefsels zullen worden opgeslagen in een biobank en gecatalogiseerd in een doorzoekbare online database met beperkte, geanonimiseerde genetische en klinische gegevens. In samenwerking met nationale initiatieven streeft NPORT ernaar om gegevens afkomstig van organoïden te koppelen aan genetische, klinische en beeldvormingsdatasets ter ondersteuning van geavanceerd translationeel onderzoek.