EIRENE-NL

Infrastructuur en gebruikersdiensten

i) Infrastructuur en capaciteiten:

EIRENE-NL is de Nederlandse tak van EIRENE, de Europese infrastructuur voor onderzoek naar het menselijk exposoom. Het biedt toegang tot een gedistribueerd netwerk van geavanceerde faciliteiten, datasets en biorepositories die de meting en interpretatie van blootstelling aan omgevingsfactoren en de invloed daarvan op de gezondheid ondersteunen. EIRENE-NL maakt het mogelijk om een breed scala aan biologische, milieu- en specimenmonsters te verzamelen en te leveren, gerichte en niet-gerichte chemische analyses (inclusief moederverbindingen en transformatieproducten) en op omics gebaseerde analyses (bijv. metabolomics, lipidomics, epigenomics, microbiomics en proteomics) uit te voeren. De infrastructuur ondersteunt menselijke, in vitro en in silico blootstellingsmodellering, systeembiologische benaderingen en big data-integratie met behulp van AI-gestuurde tools. Alle gegevens worden beheerd volgens de FAIR-principes en gekoppeld aan gecureerde databases en blootstellingskaarten (bijv. voor luchtverontreiniging, temperatuur, geluid en sociaaleconomische factoren).

ii) Diensten aan gebruikers:

EIRENE-NL biedt een geïntegreerd dienstenportfolio voor academische, publieke en (waar toegestaan) particuliere partners. De diensten omvatten toegang tot gezondheids- en blootstellingsgegevens op individueel niveau, biologische effectmarkers, toxiciteitstestplatforms, bio-informatica-tools voor analyse van de interactie tussen exposoom en gezondheid, en op maat gemaakte trainingen. Er zijn kostenoverzichten opgesteld voor verschillende soorten toegang (per dataset, per dag, per monster) om transparante en schaalbare toegang te garanderen. Een centraal Europees EIRENE-portaal zal transnationale en virtuele toegang vergemakkelijken. EIRENE-NL maakt baanbrekend exposoomonderzoek mogelijk dat het milieugezondheidsbeleid, innovatie op het gebied van de volksgezondheid en de overgang naar voorspellende en preventieve gezondheidszorg in heel Europa ondersteunt.

Voorbeelden/beschrijving van het type onderzoek

EIRENE-NL maakt geavanceerd onderzoek mogelijk naar het menselijke exposoom – het volledige spectrum van blootstellingen aan milieu, gedrag en maatschappij die individuen gedurende hun leven ervaren – en hoe deze bijdragen aan gezondheid en ziekte. Het ondersteunt een breed scala aan studies die externe blootstellingen (bijv. luchtvervuiling, klimaatvariabelen, chemicaliën, voeding, sociale context) in verband brengen met interne biologische reacties en gezondheidsresultaten op lange termijn.

De infrastructuur ondersteunt zowel hypothese-gedreven als verkennende studies, waarbij high-throughput chemische en omics-analyses (bijv. metabolomics, epigenomics, proteomics) worden gecombineerd met state-of-the-art modellering en bio-informatica. Onderzoekers hebben toegang tot en kunnen gebruikmaken van tools zoals de Exposome Maps, die hoge-resolutie ruimtelijke gegevens bieden over blootstelling aan omgevingsfactoren (bijv. luchtvervuiling, temperatuur, groene ruimte), en de Exposome-Scan, een innovatieve aanpak om grote datasets systematisch te screenen op verbanden tussen het exposoom en gezondheidsresultaten.

EIRENE-NL ondersteunt ook toxiciteitstesten, reconstructie van blootstelling en ontdekking van biomarkers, met behulp van in vitro-, in vivo- en in silico-modellen. Het biedt toegang tot gecureerde datasets, geharmoniseerde protocollen en gefedereerde data-infrastructuren, die volledig voldoen aan de FAIR-principes.

De infrastructuur faciliteert onderzoek dat direct relevant is voor de volksgezondheid, risicobeoordeling en milieubeleid, zoals het identificeren van vroege waarschuwingssignalen voor chronische ziekten, het ondersteunen van regelgeving voor schadelijke blootstelling en het informeren van gerichte preventiestrategieën.

Toegang tot de infrastructuur

EIRENE-NL biedt toegang via drie belangrijke mechanismen:

• Fysieke toegang (~50%) omvat het gebruik ter plaatse van laboratoriumfaciliteiten zoals de Exposome-Scan en andere analytische platforms, waar gebruikers rechtstreeks analyses kunnen uitvoeren of observeren.
• Toegang op afstand (~30%) stelt gebruikers in staat om monsters of gegevens in te dienen voor verwerking door het personeel van de faciliteit, waarbij de resultaten digitaal worden geleverd.
• Virtuele (digitale) toegang (~20%) is van toepassing op openbaar beschikbare tools zoals Exposome Maps en toekomstige onderdelen van het EIRENE-gegevensportaal.

Alle toegang wordt geregeld door FAIR-principes en zal worden afgestemd op de gecentraliseerde toegangsprocedures van EIRENE-ERIC.