EHRI
Europese infrastructuur voor holocaustonderzoek
EHRI-ERIC ondersteunt de onderzoeksgemeenschap op het gebied van de holocaust. Het biedt toegang tot verspreide bronnen over de holocaust en tot hulpmiddelen waarmee onderzoekers gezamenlijk met dergelijke bronnen kunnen werken. Het streeft ernaar een van de grootste uitdagingen van holocaustonderzoek te overwinnen: de grote verspreiding van bronnen over Europa en daarbuiten, en de daarmee samenhangende fragmentatie van de holocaustgeschiedschrijving. De toegang die EHRI-ERIC biedt, is van cruciaal belang voor de innovatie van holocauststudies en voor de opleiding van wetenschappers. De opleidings- en gebruikersondersteuningsprogramma's van EHRI stellen de volgende generatie onderzoekers en collectiespecialisten in staat om de vaardigheden te verwerven die ze nodig hebben om uit te blinken in de digitale wereld.
Infrastructuur en gebruikersdiensten
Op Europees niveau heeft EHRI een gedistribueerde infrastructuur ontwikkeld, bestaande uit zowel virtuele als persoonlijke diensten. De kern van het EHRI Virtual Observatory wordt gevormd door het EHRI Portal, dat gratis en brede toegang biedt tot wetenschappelijk gecontextualiseerde informatie over meer dan 380.000 archiefstukken van meer dan 2.300 instellingen en collecties uit 60 landen die relevant zijn voor de Holocaust. Andere diensten in het EHRI Virtual Observatory zijn: het EHRI Edition-platform, dat gratis online toegang biedt tot wetenschappelijke digitale edities van bronnen over de Holocaust; de EHRI Document Blog, die visualisatie, verbetering en contextualisering van bronnen over de Holocaust bevat; de EHRI Massive Open Online Course en de EHRI Online Training Course, die mogelijkheden bieden voor zelfstudie en begeleide training; het EHRI Geospatial Repository, dat hoogwaardige gegevens bevat over plaatsen en ruimtes die verband houden met de Holocaust; en een Digital Analysis Tools Market. Dit portfolio van virtuele toegang wordt aangevuld met een bredere infrastructuur voor kennisdeling die mobiliteit, kennisoverdracht en fysieke toegang tot bronnen en expertise biedt. Dergelijke diensten omvatten het Conny Kristel Fellowship Programme, dat onderzoekers en collectiespecialisten toegang geeft tot de faciliteiten en bronnen van het gedistribueerde partnernetwerk van EHRI en een portfolio van opleidings- en netwerkmogelijkheden. Daarnaast integreert het Nederlandse nationale knooppunt EHRI-NL Nederlandse diensten, faciliteiten en archieven, zoals: NIOD-collecties, Oorlogsbronnen, Westerbork Digital en de Anne Frank Knowledge Bank. Het heeft tot nu toe ook drie netwerkbijeenkomsten georganiseerd, waarmee het een brug slaat tussen de uiteenlopende werelden van onderzoek en archivering in een nationale context.
Voorbeelden/beschrijving van het type onderzoek
De onderzoeksgebieden die van belang zijn voor EHRI-ERIC en EHRI-NL overschrijden de disciplinaire grenzen van verschillende vakgebieden, zoals: geschiedenis, digitale geesteswetenschappen, holocaustonderzoek, sociolinguïstiek en politieke wetenschappen. Naast traditionele onderzoeksmethoden, die meestal worden gefaciliteerd door toegang tot archieven, heeft EHRI-NL zijn onderzoeksgebieden van bijzonder belang als volgt gedefinieerd:
- (Sociale) netwerkanalyse, waarbij de ingewikkelde verbanden en sociale relaties tussen mensen en groepen die betrokken waren bij de Holocaust en de Tweede Wereldoorlog worden bestudeerd;
- Computerondersteund geospatiaal onderzoek, waarbij complexe ruimtelijke relaties worden ontrafeld door toepassing van methodologieën van geografische informatiesystemen (GIS) (bijv. visualisaties, geotagging, enz.);
- Het in kaart brengen van het archieflandschap van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust: het kritisch evalueren welke documenten (collecties) worden gebruikt in oorlogs- en Holocaustonderzoek, en welke collecties wel bestaan maar momenteel verspreid, over het hoofd gezien of onderbenut zijn;
- (Digitale) archiefverantwoordelijkheid, waarbij belangrijke kwesties aan de orde komen zoals selectiebias, digitaliseringsbeleid, computationele zoek- en analysemogelijkheden en interoperabiliteit;
- Historisch-sociologische benaderingen op grote schaal, waarbij wordt onderzocht hoe centrale thema's zoals collaboratie, verzet en de rol van slachtoffers systematisch kunnen worden afgestemd op institutionele en/of ruimtelijke contexten;
- Taalkundige benaderingen die inzicht geven in hoe taalgebruik samenhangt met bredere maatschappelijke veranderingen, de onzekere en urgente omstandigheden van oorlog en vervolging of door geweld veroorzaakte mobiliteit;
- Analyse van de destructieve kracht van bestuur, waarbij wordt geïllustreerd hoe juridische, institutionele en bureaucratische kaders van onderdrukking functioneren;
- Fungeren als platform voor discussie over de ethische omgang met collecties en gegevens met betrekking tot de Holocaust en de Tweede Wereldoorlog.
Al deze invalshoeken zijn ook terug te vinden in EHRI-ERIC.
Toegang tot de infrastructuur
Gebruikers, gebruikersgroepen en capaciteit, hanteert EHRI een ruim toegangsbeleid, met uitzondering van persoonlijke diensten, waar een op excellentie gebaseerde procedure bepaalt wie er gebruik kan maken van het beperkte aantal plaatsen. Puur op basis van de cijfers kan worden gesteld dat meer dan 90 % van de toegang virtueel is. Dit geeft echter niet noodzakelijkerwijs een volledig beeld, aangezien de mate van betrokkenheid van een transnationale gebruiker uiteraard hoger is, terwijl een week toegang slechts als één eenheid telt. Om het belang van zowel fysieke als virtuele toegang te benadrukken, gebruikt EHRI de slogan: "Een menselijk netwerk – een digitale infrastructuur".